Het taalkundige onvermogen van steeds meer lieden die (nooit zouden moeten) publiceren

Columns
Verleden jaar verscheen er plotseling een column op de website van een tijdschrift dat sedert het midden van de vorige eeuw in ons land wordt uitgegeven. Nadat ik diverse keren over het zeer schrijnende, algehele onvermogen van de publicerende had geklaagd, vertrouwde de hoofdredactie mij toe, dat dit zo niet de bedoeling was en dat de persoon in kwestie kennelijk niet zo'n bijdrage wilde leveren als van redactionale zijde was gevraagd. Doch helaas had de aanhoudende nietszeggendheid van al die artikelen, alsmede het taalkundige onvermogen van de slechts woorden aaneen schrijvende persoon — die zelf kennelijk heel verguld was van de levenloze producten die maand in, maand uit op het net verschenen — zelfs na de afgesproken proefperiode geen gevolgen: de wezenloosheid kan nog steeds blijven verschijnen. Dat is iets om moedeloos van te worden. Immers, als hoofdredacties zelfs al niet meer willen ingrijpen bij uitingen van aanhoudend algeheel onvermogen, wie beschermt de eventuele geïnteresseerden dan nog? Als de persoon in kwestie zulks op een eigen site of binnen een eigen blog ten beste geeft, nou vooruit; als je eenmaal weet dat er helemaal niets van deugt, dan kun je de bijdragen maand in, maand uit overslaan. Als je echter daarnaast bedenkt dat je, als oude rot in het vak, er in zeven maanden tijd niet in bent geslaagd om diezelfde hoofdredacteur aan het verstand te peuteren wanneer een werkwoordsvorm in de derde persoon enkelvoud met een d, of met een t, dan wel met dt moet worden geschreven, en voorts dat woorden in het enkelvoud niet kunnen worden gekoppeld aan een werkwoordsvorm in het meervoud — de meest voorkomende is nog altijd het substantivum aantal gekoppeld aan een meervoudsvorm van het verbum — en vooral ook waarom dat zo is, dan mag ieder terecht het hart en alle andere lichaamsdelen vasthouden als het gaat om een antwoord op de vraag hoe het verder moet met dergelijke uitingen van minderbegaafdheid. Die vraag kan ieder voor zich makkelijk beantwoorden: steeds verder bergafwaarts.

Incompetentie
Dat laatste is in het kader van publicaties van hetzelfde instituut al gebleken nu in de printvorm van het tijdschrift met ingang van deze maand eveneens een nieuwe columnist is aangetrokken, die van zijn bevindingen kond mag doen. Doch ook hij verkeert op gespannen voet met enkele taalregels. Zo gebruikt hij verkeerde voorzetsels en meent hij dat het woord vriendin een tweedenaamvals-s verdient (zelfs als die vriendin een man mocht blijken te zijn, moeten de bestaande taalregels toch maar blijven zoals ze zijn). Ook vallen er op diverse andere punten op- en aanmerkingen, evenals kanttekeningen te maken. Opvallenderwijs is hier echter niets te bespeuren van een eindredactionele ingreep, die nu juist wel had moeten worden gerealiseerd. De verantwoordelijke deinst er niet voor terug om ingrepen te verrichten, die de zin van een tekst aantasten of zelfs honderdtachtig graden draaien, maar daar waar met enkele kleine ingrepen een beter product zou ontstaan, wordt dit achterwege gelaten. Ook dat is een vorm van incompetentie, die in veel gevallen sluipend tot maatstaf wordt verheven. Daarmee is het niet meer de grauwe middelmaat die het niveau van een blad of een blog dan wel een site — al dan niet stilzwijgend — dicteert, doch zijn het inmiddels de nog weer flink wat minder bekwamen die hun totale verdwazing subversief injecteren. Dat is een zeer bedenkelijke ontwikkeling.
Ik noemde dat meer dan eens niet alleen normvervaging maar ook verloedering. Enkele collega's die in diverse publiciteitsbranches werkzaam zijn — en als menselijk wezen stuk voor stuk niet van een gebrek aan meegaandheid of mildheid kunnen worden beticht — en met al die hier opgemelde aspecten eveneens dagelijks worden geconfronteerd, gingen met hun negatieve kwalificaties nog wel wat verder in een veroordeling. Daarbij viel meer dan eens het begrip redactionele degeneratie.

Regelgeving ad absurdum
Bijna twee jaar heb ik, gemiddeld beschouwd dagelijks, een bijdrage geleverd aan een in ons land verschijnend publiciteitsmedium. Ook daarin heb ik mijn afschuw jegens de hierboven aangestipte vormen van minderbegaafdheid duidelijk naar voren gebracht en, zo nodig, ingegrepen in stukken die als reactie kwamen op mijn artikelen. De eigenaar van de website, die als scribent wel met kop en schouders uitstak boven de andere publicerenden via dat medium, meldde veelal in — soms toch ietwat al te — onderdanige bewoordingen hoezeer hij toch de commentaren uit mijn ganzenveer — geuit via tiktoetsen en kabelelektronica — waardeerde, ja, dat deze op zich reeds een hele belevenis waren. Niet in de laatste plaats als het ging om reacties op de totale verdwazing, die één minimalistische mede-auteur in de nachtelijke uren zodanig ten beste gaf dat de drank- en braakselwalm zelfs van het scherm afspatte.
Vanzelfsprekend moet een journalist geïnterviewden tegen zichzelf in bescherming nemen door letterlijke citaten qua taalgebruik aan de werkelijkheid aan te passen. Iemand die "nooit geen" zegt, stel je niet bloot, maar help je door datgene op te schrijven wat hij of zij met die twee woorden wilde zeggen door één woord af te drukken: nooit, dan wel geen. En zulks doe je niet alleen in printmedia doch eveneens in de hand over hand toenemende elektronische uitingen van publiciteitsdrang. En als het om tikfouten of andersoortige overduidelijke missers gaat, doe je dat zelfs stilzwijgend.

Cesuur
In de houding van de eigenaar van de website kwam plotseling een totale omslag. Hij bleek zeer verbolgen over een reactie, die ik weer eens heb gegeven op een staaltje van taalkundig geharrewar van de — ook door hemzelf in vertrouwelijke correspondentie aan mij zeer nadrukkelijk — gewraakte auteur. Hoewel er opnieuw zinnen zonder onderwerp, respectievelijk gezegde, in voorkwamen, droeg de door mij geuite reactie alleen bij tot het creëren van "arme lezers".
En ja hoor, er werd door de man hoogstpersoonlijk, in een vlaag van Verdonks-apodictisch site-nationalisme verkondigd dat alle reacties vanaf dat moment letterlijk dienden te blijven staan, omdat . . . . . de site in kwestie geen printmedium is maar een elektronisch blad.
Vanzelfsprekend lag aan dat late inzicht iets anders ten grondslag dan een echte overtuiging met betrekking tot verschillen in benadering. De eerdere kruiperige bewondering voor mijn terechtwijzingen was omgeslagen in grote irritatie, en daarom mocht de minderbegaafde niet meer worden gecorrigeerd en moest vanaf dat moment de nieuwe door hem vastgestelde regel worden gehandhaafd. Hij deed dit, wel wetende dat ik dan de hoed zou opzetten en de site de rug zou toekeren. Maar hij had door deze regelgeving zichzelf meteen een Pilatus-rol toebedacht.
Vanzelfsprekend verwachtte hij niet anders dan mijn vertrek, in de wetenschap welke afschuw bij mij de boventoon voert jegens scribenten die niet kunnen formuleren en die in ernstige mate op voet van oorlog verkeren met grammatica en syntaxis, met ortografie en interpunctie. Kortom, over stilistiek wilde ik het in die context al niet eens meer hebben.
De eigenaar/hoofdredacteur meldde mijn vertrek weliswaar zeer te betreuren, maar dat hij toch niet "tot elke prijs" bereid was te pogen mij voor zijn medium te behouden, al betreurde hij het mij niet aan zich te hebben kunnen binden.
Met mijn vertrek verdween ook de verdere invulling van zo'n negentig procent qua hoeveelheid teksten. Voor de oplettende lezer zal het duidelijk zijn dat hier op wat dieper gelegen niveaus iets anders (mee)speelde dan alleen de wens om het taalkundige en aanverwante onvermogen van die éne auteur tot maatstaf te verheffen. Het was slechts de stok om de hond te slaan. Zeker wel, de man had nog een ongeschild appeltje in het strikt persoonlijke vlak liggen. Die voor hemzelf kennelijk nog steeds niet duidelijke drijfveer vormt de belangrijkste aanleiding voor een ingreep die inderdaad getuigt van redactionele degeneratie.
De ouderen onder ons — die zich nog hebben laten leiden door de enige ware maatstaf: kwaliteit — moeten maar eens proberen hun winst uit te tellen; zij zullen dan tot de verbijsterende conclusie komen dat het meeste daarvan, zo niet alles, in de walmende rook en de extreem dichte mist van een journalistieke kredietcrisis is verdwenen.

De volstrekt eigen — onleesbare — taal van Xu Bing

Nieuwe Chinese karakters
In het onderdeel Tekens aan de wand van de manifestatie GO CHINA dat tot en met 26 oktober 2008 in het Groninger Museum te zien valt, is een uitzonderlijk stukje uitgeefkunst in een vitrine uitgestald. Het handwerk van boeken maken is door de in 1955 geboren — en thans in New York wonende en werkende — Chinese kunstenaar Xu Bing op een heel bijzondere wijze gerealiseerd. Het project is inmiddels bijna twintig jaar oud: tussen 1987 en 1991 heeft Xu Bing een walnoten houten doos geheel met de hand gesneden. Deze is links op de foto te zien, waarnaast vier boeken liggen die daar samen exact in moeten passen. De vier delen zijn met de hand gedrukt en ook ingenaaid. Geheel in overeenstemming met de eeuwenoude Chinese traditie op dat gebied. Elk van de vier delen heeft het formaat 116,9 x 76, 2 cm.
Afgezien van het fraaie staaltje handwerk heeft het kunstobject nog een andere lading, die qua artistieke invloed nog verder gaat dan de drukkunst. De vier boeken, die tezamen een omvang van 500 pagina's hebben, zijn gevuld met een uitzonderlijke hoeveelheid tekst, die echter onleesbaar is, ook voor sinologen, aangezien Xu Bing in een periode van vier jaar met uitermate intensief werken vierduizend tot dan niet bestaande karakters heeft gerealiseerd, die echter geen inhoudelijke betekenis hebben.
De onzin, die qua taal in die vier boeken staat, heeft echter wel degelijk een intrinsieke waarde en tevens een heel geladen ZIN, aangezien ermee wordt bewezen dat na het verscheiden van de grote roerganger van de lange mars, de lange arm en de lange adem, er toch weer enige beweging in het culturele leven van het grote, veelzijdige en traditierijke land mogelijk werd.
Zou Xu Bing dit project tijdens Mao's leven al tot een goed einde hebben kunnen brengen, het exposeren ervan zou er waarschijnlijk voor hebben gezorgd dat hij door beulshand in tweeën zou zijn gespleten, aangezien hij geen kunst, maar een staatsondermijnend project met een totaal geheime taal had gecreëerd en dus wel moest heulen met de vijand van Mao en diens bloedeigen werelddeel.
Meer wetenswaardigs over dit project — waarvan ook nog een installatieversie uit 1988 bestaat — is te vinden in het bij dit onderdeel van de omvagrijke tentoonstelling behorende grote boek met catalogus te vinden. Daar kunt u ook alle andere vijftig geëxposeerde werken in beschreven en afgebeeld vinden, evenals enkele essays. En wie de voorkeur aan een Engelse versie mocht geven, kan daarvoor bij dezelfde balie in het Groninger Museum terecht.
__________
Cees Hendrikse met Sabine Wang: TEKENS AAN DE WAND — Chinees nieuw realisme en avant-garde in de jaren tachtig en negentig
Essays van Thomas Berghuis, Francesca dal Lago en Eduardo Welsh Catalogus entries door Sabine Wang
152 pag. (29,2 x 23,2 cm), geïllustreerd, paperback; Groninger Museum en NAI Uitgevers Rotterdam, 2008; ISBN 978-90-5662-138-4
Engelse ed: ISBN 978-90-5662-542-9
____________
Afbeeldingen
1. De houten doos en de daarvoor bedoelde vier boeken van Xu Bing, die in een vitrine in het Groninger Museum zijn uitgestald. (© Collectie Ringer, Zürich.)
2. Go CHINA-logo.
3. Voorzijde van de catalogus Tekens aan de wand met alle 51 geëxposeerde stukken.

Portret van Paul van Ostaijen op Geschiedenis TV

Poëzie als woordkunst
Heden, maandag 17 december, heeft het Nederlandse televisie-themakanaal Geschiedenis TV een portret uitgezonden, dat in 1996 werd gerealiseerd over de Vlaamse dichter Paul van Ostaijen (1896-1928). Hij heeft niet alleen naam gemaakt als deels experimenteel dichter, maar nog aardig meer als één der meest invloedrijke taalvernieuwers, die in de Nederlandstalige literatuur hun sporen hebben nagelaten.
Gelukkig wordt dit portret nog deze week driemaal herhaald: de eerste keer op dinsdagmiddag om 17:26 uur, in de nacht van woensdag op donderdag vanaf 01:26 uur, en ten slotte op vrijdag om 21:26 uur. Het portret van deze dichter draagt de titel Poëzie is woordkunst, en heeft een lengte van ongeveer drie kwartier.

Gevleugelde woorden in de omvangrijke, thans klassieke verzameling van Georg Büchmann

Het artikel dat op deze plaats was opgenomen over Büchmanns Lexicon van Gevleugelde Woorden in de nieuwste versie is hedenavond overgepaatst naar Tempel der Lexica.

De Taal is gans een Volk, maar dan zonder Carola

Enige tijd geleden heb ik op de SCHRIJF!-site van het dagblad Trouw een paar bijdragen geplaatst over Taalverloedering, die keurig werden aan- en opgenomen, maar niet bepaald keurig werden opgemaakt, althans volstrekt niet in overeenstemming met het beeld dat in het Sjabloon zichtbaar was. Klachten richting Blog-redactie mochten niet baten, evenmin over zomaar verdwenen stukken.
Daarom zullen we die bijdragen in deze, heden gestichte Tempel der Taalkunde opnemen. Doch voordat we dat doen, willen we u wijzen op een dieptepunt. U zou het kunnen zien als een hoogtepunt qua taalverloedering en onvermogen tot schrijven. U vindt die bewuste, door mij maand in, maand uit, gewraakte bijdragen op de website (ja, zelfs op de Homepage) van het tijdschrift Mens en Melodie; alle zes getuigen ze van het niet kunnen formuleren van gedachten — als het al gedachten zijn, die aanleiding geven tot deze schrifturen — en het al even grote onvermogen om te schrijven. Maar de bijdrage van zaterdag 1 december toont onomstotelijk dat de schrijvende mevrouw niet alleen op voet van oorlog verkeert met het Frans, hetgeen ze toegeeft (en dan toch maar foutieve Franse woorden opnemen — het gore lef!), maar haar Nederlands is nog erbarmelijker: het meisje WAT, en zo gaat het maar door.
Mevrouw Carola M-V. is met haar afgrijzen wekkende on-stukken de grootste Smet op het Blazoen van een professionele Website. Haar 'taalritme' (alsof ze zoiets zou kunnen hebben; ik bedoel natuurlijk het ritme in die teksten) gaat, net als bij slechte pop-muziek, lijnrecht tegen 's mensen hartritme in. En is derhalve Uitermate Ongezond.
De gruwelijkste teksten die ik in jaren heb gezien. Monsters met alleen negatieve waarde!


NB: Naschrift omstreeks 18:00 uur — De objectieve fouten zijn er door de uitgever van de site inmiddels uitgehaald. Het blijft echter ook dan een stukje van een bedroevende overbodigheid. Het is de Kwadratuur van het Niets, de wortel uit Min Eén.

http://www.mensenmelodie.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=185&Itemid=1